Wilgotnościomierz do drewna – pomiar wilgotności desek

Wilgotnościomierz do drewna to miernik, który w kilka sekund pokazuje, ile procent wody zawiera deska. Przed montażem podłogi mierzy się nim kilka desek z różnych paczek, a wynik porównuje z wartością podaną przez producenta i z warunkami w pomieszczeniu. Pojedynczy odczyt niewiele mówi, dlatego liczy się seria pomiarów wykonanych zawsze w ten sam sposób.

Wilgotnościomierz do drewna – jak działa

Na rynku są dwa typy mierników wilgotności do drewna: oporowe i pojemnościowe. Miernik oporowy mierzy wilgotność za pomocą sond lub szpikulców, czyli elektrod wbijanych w głąb materiału. Prąd płynie między elektrodami tym łatwiej, im więcej wody jest w drewnie, a urządzenie przelicza opór na procent wilgotności.

Miernik pojemnościowy działa bezinwazyjnie. Przykłada się go płasko do powierzchni deski, więc nie zostawia śladów na licu. Takie urządzenia mają prostszą konstrukcję i są tańsze, ale wykazują nieco mniejszą dokładność. Głębokość pomiaru wynosi w nich przeważnie około 1 cm, więc odczyt dotyczy warstwy przy powierzchni.

Obie metody są pomiarami pośrednimi. Wzorcem, do którego się je odnosi, jest metoda suszarkowo-wagowa: próbkę drewna waży się, suszy do stałej masy i waży ponownie. Daje najdokładniejszy wynik, ale niszczy próbkę i wymaga laboratorium, więc przy deskach podłogowych na budowie korzysta się z mierników elektrycznych.

Cecha	Miernik oporowy (igłowy)	Miernik pojemnościowy
Sposób pomiaru	Elektrody wbijane w drewno	Przyłożenie do powierzchni
Ślad na desce	Małe otwory po igłach	Brak
Dokładność	Wyższa	Nieco niższa
Cena i konstrukcja	Zwykle droższy	Tańszy, prostsza budowa
Kiedy się sprawdza	Potwierdzenie wyniku na wybranych deskach	Szybki przegląd wielu desek

Ile procent wilgotności powinno mieć drewno

W budownictwie drewno dzieli się na klasy według zawartości wody. Za drewno mokre uznaje się takie o wilgotności powyżej 25%, załadowczo-suche ma 20–25%, powietrzno-suche 15–18%, a użytkowo-suche do 15%. Dla porównania: drewno na więźbę dachową powinno mieć 15–18%, a drewno wykończeniowe, do którego należą deski podłogowe, zwykle 5–8%.

Klasa lub zastosowanie drewna	Wilgotność	Czy nadaje się na podłogę we wnętrzu
Drewno mokre	powyżej 25%	Nie
Drewno załadowczo-suche	20–25%	Nie
Drewno powietrzno-suche	15–18%	Nie, to poziom drewna konstrukcyjnego
Drewno użytkowo-suche	do 15%	Tylko po sprawdzeniu, zwykle za wilgotne
Elementy parkietu z drewna litego	7–11%	Tak, to zakres podawany dla klepki i desek litych
Drewno wykończeniowe	5–8%	Tak

Dla konkretnej podłogi wiążąca jest wartość z karty technicznej lub instrukcji montażu producenta. Deski warstwowe i lite mogą mieć różne wymagania, a przy montażu na ogrzewaniu podłogowym producenci często zawężają zakres. Wynik spoza zalecanego przedziału to sygnał, by wstrzymać montaż i sprawdzić warunki w pomieszczeniu.

Wilgotność drewna podłogowego a wilgotność powietrza

Drewno jest higroskopijne: oddaje lub pobiera wodę, aż wyrówna się z otoczeniem. Ten stan nazywa się wilgotnością równoważną. Deska położona w suchym, ogrzewanym mieszkaniu wysycha i się kurczy, a w wilgotnym pomieszczeniu pęcznieje. Dlatego wynik z miernika zawsze czyta się razem z odczytem higrometru.

Przy podłogach drewnianych zaleca się w pomieszczeniu temperaturę 18–22°C i wilgotność względną powietrza 45–60%. Poniższa tabela pokazuje orientacyjną wilgotność równoważną drewna przy temperaturze około 20°C. Wartości dla poszczególnych gatunków mogą się nieco różnić.

Wilgotność względna powietrza	Orientacyjna wilgotność równoważna drewna	Znaczenie dla podłogi
30%	ok. 6%	Za sucho, drewno się kurczy, rośnie ryzyko szczelin
45%	ok. 8,5%	Dolna granica zalecanego zakresu
50–55%	ok. 9–10%	Warunki stabilne dla większości podłóg
60%	ok. 11%	Górna granica zalecanego zakresu
70%	ok. 13%	Za wilgotno, drewno pęcznieje

Z tabeli wynika prosta zasada: jeśli deski mają wyraźnie wyższą wilgotność, niż odpowiada warunkom w mieszkaniu, po montażu będą wysychać i mogą pojawić się szczeliny. Dlatego materiał przed montażem przechodzi aklimatyzację w docelowym wnętrzu, zwykle co najmniej 48 godzin, a przy drewnie litym i parkiecie bezpieczniej 7–14 dni. Zasady opisuje poradnik o tym, ile dni trwa aklimatyzacja desek przed montażem.

Jak zmierzyć wilgotność drewna wilgotnościomierzem

Pomiar desek podłogowych najlepiej wykonać w docelowym pomieszczeniu, po aklimatyzacji materiału. Procedura jest prosta, ale wymaga konsekwencji:

1. Sprawdź higrometrem temperaturę i wilgotność powietrza w pomieszczeniu i zapisz wynik.
2. Ustaw w mierniku gatunek drewna lub grupę gatunkową, jeśli urządzenie ma taką funkcję. Część mierników pozwala też uwzględnić temperaturę drewna.
3. Wybierz deski z kilku paczek i z różnych warstw w paczce, a nie tylko te z wierzchu.
4. Na każdej desce zmierz w kilku miejscach: bliżej obu końców i w środku, z dala od samej krawędzi czoła.
5. Miernik igłowy wbijaj zawsze na podobną głębokość i w poprzek włókien, a pojemnościowy przykładaj płasko i z podobnym dociskiem.
6. Zapisz wyniki i porównaj je ze sobą oraz z wartością z karty producenta.

Mierz drewno czyste i suche na powierzchni. Kurz, resztki folii albo skropliny po wniesieniu zimnej paczki do ciepłego pomieszczenia zafałszują odczyt.

Jak czytać wynik pomiaru wilgotności desek

Ważny jest nie tylko średni wynik, ale też rozrzut. Jeśli większość desek ma podobną wilgotność, a kilka wyraźnie odstaje, te sztuki warto odłożyć i zmierzyć ponownie po kilku dniach. Gdy cała partia jest powyżej zakresu producenta, materiał potrzebuje dłuższej aklimatyzacji albo pomieszczenie jest zbyt wilgotne, np. po świeżych tynkach czy wylewkach.

Wynik wyraźnie niższy niż oczekiwany też jest sygnałem ostrzegawczym. Bardzo suche deski ułożone w wilgotnym pomieszczeniu będą pęcznieć, co może prowadzić do wypiętrzeń. W obu przypadkach najpierw ustabilizuj warunki w pomieszczeniu, a dopiero potem wróć do pomiaru.

Częstą przyczyną mylących odczytów jest temperatura. Paczki przywiezione zimą z nieogrzewanego magazynu czy auta są wychłodzone, a na zimnym drewnie po wniesieniu do ciepłego wnętrza osiada wilgoć. Pomiar wykonany od razu po rozładunku pokazuje więc coś innego niż pomiar po kilku dniach aklimatyzacji. Drugą przyczyną jest pominięcie ustawienia gatunku: dąb, jesion czy egzotyki mają różną gęstość, a miernik ustawiony na inną grupę gatunkową może zawyżać lub zaniżać wynik.

Miernik wilgotności drewna a pomiar wylewki

Wilgotnościomierz do drewna mierzy deski, a nie podłoże. Część droższych modeli ma w pamięci parametry nawet 250 gatunków drewna i popularnych materiałów mineralnych, ale gotowość wylewki pod podłogę drewnianą potwierdza się metodą karbidową, czyli pomiarem CM. W Świecie Podłóg przyjmuje się, że wylewka cementowa może mieć maksymalnie 2,0% CM, a anhydrytowa 0,5% CM. Jak przygotować podłoże, opisuje poradnik o tym, jak przygotować wylewkę pod podłogę drewnianą.

Przed montażem podłogi z drewna sprawdza się więc trzy rzeczy: wilgotność powietrza higrometrem, wilgotność desek wilgotnościomierzem do drewna i wilgotność wylewki metodą CM. Dopiero zgodność wszystkich trzech daje podstawę do montażu.

Jaki miernik wilgotności drewna wybrać

Do okazjonalnej kontroli desek wystarczy prosty miernik z cyfrowym wyświetlaczem, który daje dokładniejszy odczyt niż model analogowy. Przy wyborze sprawdź kilka parametrów:

• Zakres pomiaru. Spotyka się mierniki z zakresem 6–60% i 6–30%. Szerszy zakres często oznacza niższą dokładność, a do desek podłogowych wystarczy węższy.
• Dokładność. Większość mierników ma dokładność na poziomie ±0,2–0,3%.
• Ustawienia gatunków drewna. Droższe modele mają w pamięci parametry wielu gatunków, co poprawia wiarygodność wyniku dla dębu czy jesionu.
• Dodatkowe funkcje. Niektóre modele mierzą również wilgotność i temperaturę powietrza.

Jeśli planujesz podłogę z desek litych, które najmocniej reagują na zmiany wilgotności, miernik igłowy z wyborem gatunku będzie rozsądniejszy niż najprostszy model pojemnościowy. Przy montażu zleconym fachowcom pomiar wilgotności desek i podłoża należy do standardowych czynności przed ułożeniem podłogi.

FAQ – najczęściej zadawane pytania